Trong các báo cáo kinh tế năm qua, một khái niệm đã trở thành kim chỉ nam cho các chiến lược định giá: "Lượng cảm xúc". Giá trị của một sản phẩm hiện nay không còn bị giới hạn bởi chi phí nguyên liệu hay công năng sử dụng, mà được đo bằng cường độ cảm xúc mà nó kích hoạt nơi người sở hữu. Từ những con búp bê vải Labubu gây sốt toàn cầu cho đến những gốc cam "đỡ đầu" giá tiền triệu, tất cả đều đang vận hành chung một quy luật: Nền kinh tế cảm xúc
Cuộc đổi ngôi của giá trị: Khi cảm xúc dẫn dắt hành vi
Con người là những thực thể lý trí. Tuy nhiên, thị trường Việt Nam năm qua lại chứng minh điều ngược lại. Cơn sốt Art Toy (đồ chơi nghệ thuật) với đại diện là Labubu không đơn thuần là chuyện mua sắm đồ chơi; đó là biểu hiện của một thế hệ khao khát sự kết nối và khẳng định bản sắc. Sự phi lý trí được thể hiện rõ qua con số: Một con Labubu nguyên bản có giá niêm yết chỉ khoảng 350.000 - 450.000 VNĐ, nhưng trên thị trường thứ cấp, nó bị đẩy giá lên tới 5 - 10 triệu VNĐ (gấp hơn 20 lần).
Cảm xúc ở đây nằm ở sự kỳ vọng thông qua cơ chế "Hộp mù" (Blind Box) với tỷ lệ mở ra nhân vật hiếm chỉ 1/72 hoặc 1/144. Người trẻ chi hàng chục triệu đồng mỗi tháng không phải để mua nhựa hay vải vụn, mà để mua cảm giác "chiến thắng" và "may mắn" – một thứ hormone hạnh phúc tức thời được khuếch đại bởi thuật toán AI và các KOC (người dẫn dắt tiêu dùng). Đây là phân khúc mà sự hưng phấn và tính sành điệu của Gen Z, Gen Alpha đóng vai trò chủ đạo.
Xem thêm Labubu cháy hàng, đồ chơi nghệ thuật lên ngôi
Diện mạo mới của nông sản: Khi sự tử tế được định giá
Bất ngờ lớn nhất là tư duy "mua bán cảm xúc" đã thẩm thấu sâu vào nông nghiệp – lĩnh vực vốn chỉ chú trọng vào sản lượng "ăn chắc mặc bền". Nông sản Việt đang thoát ly khỏi cái bóng rẻ mạt bằng cách khoác lên mình những gương mặt mới để chinh phục tầng lớp trung lưu và nhóm Kinh tế Bạc (người cao tuổi có tài chính).
Đó là có lý lịch rõ ràng. Không dừng lại ở nhãn mác, nó dựa trên sự minh bạch tuyệt đối để bán sự an tâm. Số liệu thực tế cho thấy 75% người tiêu dùng đô thị sẵn sàng trả thêm 20-30% giá trị cho sản phẩm có mã QR truy xuất được tận tay người trồng và nhật ký bón phân. Lúc này, khách hàng không mua "calo", họ mua quyền được kiểm soát sức khỏe gia đình.
Nông sản đã…biết nói khi đánh vào lòng thấu cảm. Trường hợp điển hình là gạo ST25; người Việt mua gạo với giá cao gấp đôi không chỉ vì vị ngon, mà vì niềm tự hào khi thưởng thức "Gạo ngon nhất thế giới". Hay như những hũ hạt điều của các HTX phụ nữ vùng cao, khi đóng gói kèm bức thư tay kể về hành trình thoát nghèo, giá bán đã tăng từ 180.000 VNĐ/kg lên 350.000 VNĐ/kg. Khách hàng không mua hạt để ăn vặt, họ mua để "ủng hộ một tương lai".
Xem thêm Siết chặt quản lý: Livestream bán hàng và tiếp thị liên kết phải 'lộ' danh tính từ 1/7/2026
Chưa hết, nông sản quà tặng giờ đây mang gương mặt của sự tinh tế. Những giỏ quà trái cây đặc sản tiền triệu được thiết kế thủ công đang thay thế bánh kẹo công nghiệp. Người tặng không chỉ gửi đi thực phẩm, mà gửi đi một thông điệp về gu thẩm mỹ và sự trân trọng sức khỏe người nhận.
Câu chuyện không dừng lại ở đó. 2025 chứng thực một điều: Nông sản sống và nông nghiệp chữa lành, mà đỉnh cao là việc bán sự Hạnh phúc và Tĩnh lặng. Ngoài mô hình "Cây xoài nhà tôi" ở HTX Mỹ Xương (Đồng Tháp) giá 3 - 5 triệu VNĐ/năm/gốc, hay mô hình "Vườn rau của bé" giá 1,5 - 2 triệu VNĐ/tháng tại Quận 2, Quận 9 cũ của TPHCM…thị trường còn bùng nổ xu hướng "du lịch trải nghiệm". Dân văn phòng sẵn sàng chi tiền để được "tắm rừng", thu hoạch cà phê cổ thụ hay đơn giản là tìm về sự hoài niệm thế hệ thông qua các giống cây bản địa.
"Luật chơi" mới và những vết sẹo niềm tin
Thị trường này chia rõ hai luồng điều phối. Nếu đồ chơi và thời trang sử dụng thuật toán AI và KOC để tạo ra cơn sốt nhất thời cho giới trẻ, thì nông nghiệp và thực phẩm lại dùng truy xuất nguồn gốc và câu chuyện thật để xây dựng lòng tin bền vững. Thậm chí, nông sản còn lấn sân sang thương mại giải trí thông qua các phiên livestream "chốt đơn" hàng tỷ đồng nhờ sự thấu cảm giữa KOC và nông dân.
Xem thêm Bán gần 6 tấn gạo Việt sau 2 giờ livestream: 'Sân khấu số' mở đường đua thương hiệu toàn cầu
Tuy nhiên, nền kinh tế cảm xúc là một "con dao hai lưỡi". Rủi ro lớn nhất chính là "bong bóng thanh khoản ảo". Giá trị cảm xúc thường có vòng đời ngắn; một món đồ như Labubu có thể mất 80% giá trị khi đám đông tìm thấy "vật tế cảm xúc" mới. Trong nông nghiệp, rủi ro nằm ở sự lệch pha giữa "câu chuyện" và "sự thật". Nhiều đơn vị lạm dụng nhãn mác "chữa lành", "thuận tự nhiên" để thổi giá. Khi vết sẹo này bị bóc trần, sự sụp đổ của niềm tin sẽ thảm khốc hơn nhiều so với việc giảm giá hàng hóa truyền thống. Cảm xúc có thể dẫn khách đến lần đầu, nhưng chỉ chất lượng vật lý (quả phải ngọt, gạo phải thơm) mới giữ chân khách lần thứ hai.
Trong kỷ nguyên số, khi hàng hóa quá dồi dào, ai chiếm được "thị phần trong trái tim" khách hàng, người đó thắng. Labubu có thể là cơn sốt của sự hào nhoáng, nhưng nông nghiệp cảm xúc có thể trở thành nền tảng của sự tử tế bền vững nếu doanh nghiệp biết "số hóa sự thật". Suy cho cùng, sản phẩm chỉ là cái cớ, cảm xúc mới là hàng hóa thực sự được trao đổi trên kệ hàng của tương lai.
Comments
Post a Comment