Tỉnh táo với bẫy quảng cáo trong livestream: Không để cảm xúc nhất thời hay hiệu ứng đám đông chi phối

 (vhds.baothanhhoa.vn) - Trong kỷ nguyên số, livestream bán hàng đã trở thành một trong những công cụ tiếp thị mạnh mẽ nhất, giúp người nổi tiếng tiếp cận trực tiếp đến hàng ngàn người chỉ trong vài phút. Không cần chiến dịch quảng cáo quy mô lớn, chỉ với một chiếc điện thoại và kết nối internet, các KOLs có thể tạo ra doanh thu khổng lồ từ những phiên bán hàng trực tuyến. Thế nhưng, đằng sau sự tiện lợi và bùng nổ ấy là vô số hệ lụy đang ngày càng bộc lộ rõ, đặc biệt khi không ít cá nhân lợi dụng sự tin tưởng của công chúng để thổi phồng sự thật, quảng bá sản phẩm kém chất lượng, thậm chí chứa chất độc hại.

KOLs Luyện Thị Quyên luôn kiểm chứng sản phẩm và cung cấp thông tin xác thực với người tiêu dùng trước và trong các phiên livestream bán hàng.

Livestream vốn được xem là “mảnh đất vàng” của thương mại điện tử. Nó mang lại sự tương tác tức thì, tạo cảm giác gần gũi giữa người bán và người xem, đồng thời thúc đẩy tâm lý mua sắm theo trào lưu. Nhưng trước sức hút lợi nhuận, có không ít KOLs đã biến công cụ này thành vũ khí gây hại.

Chị Nguyễn Hà Trang ở phường Hàm Rồng là một khách hàng thường xuyên xem và mua hàng qua livestream, chia sẻ: “Tôi từng rất tin vào lời quảng cáo của các KOLs. Họ nói chuyện thuyết phục, lại có hàng trăm người bình luận khen nên mình dễ bị cuốn theo. Tôi từng mua một sản phẩm giảm cân được quảng cáo hiệu quả nhanh nhưng dùng vài ngày thì chóng mặt, tim đập nhanh nên phải dừng lại. Lúc liên hệ đổi trả thì không ai trả lời. Từ đó tôi mới hiểu là không thể tin hoàn toàn vào những lời quảng cáo trên livestream".

Cũng bị “đánh lừa” bởi những lời giới thiệu dồn dập, chị Nguyễn Thùy Linh ở phường Hàm Rồng cho biết: “Họ thường tạo cảm giác gấp rút, mua ngay kẻo hết, rồi giảm giá sốc chỉ có trong 5 phút cuối để thúc ép mình mua. Tôi sợ hết hàng nên đặt luôn, đến khi nhận thì chất lượng không như họ nói. Tôi nghĩ nhiều người cũng bị ảnh hưởng tâm lý như vậy vì bị cuốn vào không khí của buổi livestream”.

Những vụ việc liên quan đến các KOLs như Quang Linh và Hằng Du Mục được xem là ví dụ điển hình về hệ lụy của việc quảng cáo thiếu kiểm chứng. Trong nhiều phiên livestream, các KOLs này bị phát hiện đưa ra những lời quảng bá không đúng sự thật, thổi phồng công dụng sản phẩm hoặc không công bố đầy đủ thành phần có khả năng gây dị ứng.

Gần đây, trường hợp của Ngân 98 - một gương mặt có sức ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội với hơn 5,3 triệu người theo dõi cũng là một ví dụ điển hình. Ngân 98 thường xuyên livestream bán hàng, đặc biệt là các sản phẩm giảm cân được giới thiệu là hiệu quả nhanh, thu hút hàng trăm ngàn lượt xem mỗi buổi. Theo kết quả điều tra, từ năm 2021 cô đã hợp tác với một số nhà máy ở Hà Nội để gia công và phân phối các sản phẩm giảm cân như Super Detox X3, X7, X1000. Những sản phẩm này được rao bán với giá từ 870.000 đồng đến cả triệu đồng thông qua facebook, tiktok và đường dây nóng của Công ty ZuBu. Thế nhưng, kết quả giám định của Bộ Công an cho thấy các sản phẩm giảm cân này không đạt chất lượng. Đặc biệt, chúng chứa sibutramin và phenolphthalein, là hai hoạt chất bị cấm vì có thể gây rối loạn tim mạch, tiêu hóa và thậm chí ung thư. Đây chính là những hồi chuông cảnh tỉnh mạnh mẽ về tình trạng lợi dụng sức ảnh hưởng cá nhân để trục lợi, bất chấp nguy cơ đối với sức khỏe người tiêu dùng.

Không chỉ thông tin sai lệch từ người livestream, tình trạng “seeding ảo”, tức là tạo bình luận giả, đánh giá 5 sao hàng loạt cũng góp phần khiến người xem khó phân biệt thật, giả. Người tiêu dùng đứng trước hàng trăm nhận xét tích cực, nhiều khi được viết theo cùng một nội dung, dễ tin rằng sản phẩm đó đang “hot”, chất lượng tốt và được nhiều người sử dụng. Môi trường ảo càng làm mờ ranh giới giữa hàng thật và hàng kém chất lượng. Những chiêu trò tinh vi này khiến hàng giả, hàng nhái tồn tại lâu hơn, len lỏi vào đời sống và gây ra hậu quả khó lường.

Tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Thương mại điện tử, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Một điểm mới quan trọng của luật là quy định rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong hoạt động livestream bán hàng, gồm người bán, người livestream và chủ quản nền tảng. Bên cạnh đó, quy định định danh người bán trên các sàn thương mại điện tử thông qua hệ thống VNeID giúp truy vết người bán dễ dàng hơn, hạn chế hàng giả, hàng vi phạm sở hữu trí tuệ và hỗ trợ cơ quan thuế quản lý, chống thất thu ngân sách. Đặc biệt, Luật Thương mại điện tử nghiêm cấm các hành vi lừa đảo, lừa dối; kinh doanh hoặc tiếp tay kinh doanh dịch vụ trái phép, hàng giả, hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc, hàng quá hạn sử dụng hoặc hàng vi phạm quy định về chất lượng. Những quy định này hướng tới xây dựng môi trường thương mại điện tử minh bạch, lành mạnh, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và thúc đẩy thị trường phát triển bền vững.

Livestream bán hàng không xấu. Thậm chí, đây là xu hướng tất yếu của thương mại hiện đại, mang lại sự tiện lợi và nhiều lựa chọn cho người tiêu dùng. Vấn đề nằm ở chỗ công cụ này đang bị lạm dụng bởi những người đặt lợi ích cá nhân lên trên sức khỏe và quyền lợi của khách hàng. Về phía các KOLs, đã đến lúc cần nhìn nhận nghiêm túc hơn vai trò của mình trong hệ sinh thái thương mại điện tử.

KOLs Luyện Thị Quyên, chủ kênh tiktok Nem Quyên, xã Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa, cho biết: "Không ít KOLs hay KOCs vì mức hoa hồng cao hoặc hợp đồng hấp dẫn mà sẵn sàng đánh đổi cả danh tiếng của mình. Những vụ việc vừa qua bị xử lý vì buôn bán hàng giả, hàng nhái hay trốn thuế cho thấy rõ điều đó. Nhưng cũng chính từ những sự việc này, tôi tin rằng thị trường đang bước vào giai đoạn tự thanh lọc. Những ai làm thật, bán hàng chuẩn, có chứng từ rõ ràng sẽ có cơ hội phát triển bền vững hơn. Khi khung pháp lý được siết chặt, quyền lợi của người tiêu dùng cũng được bảo đảm tốt hơn và đó là điều mà những người bán hàng nghiêm túc như chúng tôi rất mong muốn".

Trong bối cảnh hàng loạt vụ việc bị phanh phui, người tiêu dùng cũng cần nâng cao cảnh giác, tỉnh táo hơn khi theo dõi và mua hàng qua livestream. Không nên để cảm xúc nhất thời hay hiệu ứng đám đông chi phối quyết định.

Bài và ảnh: Phương Đỗ