'Tiểu thương AI' livestream khuấy động mùa Tết

 

Những "tiểu thương ảo" có ngoại hình, giọng nói và biểu cảm như người thật đang dần trở thành công cụ mới giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí, mở rộng độ phủ trên các sàn thương mại điện tử.

Giáp Tết, nhiều “tiểu thương ảo” xuất hiện trên các sàn thương mại điện tử, bán hàng cả ngày lẫn đêm, giúp doanh nghiệp tăng độ phủ sóng - Ảnh: HỮU HẠNH

Công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) đã trực tiếp lên sóng livestream bán hàng trong mùa Tết Bính Ngọ.

Xu hướng này khiến mùa kinh doanh Tết trở nên cạnh tranh hơn trên các nền tảng thương mại điện tử.

"Tiểu thương ảo" livestream, chốt đơn không biết mệt

Đang lướt TikTok Shop, nhiều khách hàng tình cờ bắt gặp một nhân viên nữ có mái tóc đen, mặc áo dài màu vàng duyên dáng, nhiệt tình livestream mời chào mua hộp quà Tết.

"Anh chị và nhà mình ơi, nếu mình thích một phiên bản ChocoPie dịu dàng ngọt ngào để gửi lời chúc đầu năm thì mình xem sản phẩm này giúp em nhé", nhân viên này tươi cười chia sẻ. 

Để khách hàng hiểu sâu hơn về sản phẩm, chị tư vấn hộp bánh vị đào rất phù hợp biếu tặng hoặc dùng để bàn tiếp khách đến nhà, gửi gắm lời chúc yêu thương ngọt ngào cho một năm mới rạng ngời, khởi sắc. Vị bánh mềm, dễ ăn, rất hợp khi uống trà. Song song đó nhân vật này không quên kêu gọi khách hàng bấm vào giỏ hàng bên góc dưới màn hình điện thoại để săn ưu đãi độc quyền và chốt đơn liền.

Nếu không nhìn dòng chú thích "AI-Generated Content" (nội dung được tạo bởi AI), bởi thương hiệu bánh ghi chú, không ít người tiêu dùng có thể lầm tưởng nhân viên đang tư vấn cho mình là người thật. 

Trao đổi với Tuổi Trẻ, đại diện hãng bánh trên cho biết trong tuần cao điểm trước Tết, doanh nghiệp tổ chức nhiều phiên livestream liên tục trên các kênh thương mại điện tử, xen kẽ giữa người thật và AI, đồng thời kết hợp thêm người có tầm ảnh hưởng (KOL) để gia tăng độ phủ và khả năng tương tác.

Những ngày này trên sàn Shopee hàng loạt thương hiệu đồ gia dụng, thời trang cũng bắt đầu ứng dụng công nghệ này để tạo ra các nhân vật là người mẫu quảng cáo hoặc mô phỏng hình ảnh khách hàng đang sử dụng và đánh giá sản phẩm.

Hay mới đây Hội Doanh nhân trẻ TP.HCM, Hội Công nghiệp hỗ trợ TP.HCM, Hội Lương thực thực phẩm TP.HCM, Hội Khoa học kỹ thuật xây dựng TP.HCM, Câu lạc bộ doanh nhân trẻ Doanh nghiệp gia đình Việt Nam... cũng vừa ký hợp tác chiến lược với Tập đoàn KIDO nhằm hỗ trợ doanh nghiệp hội viên ứng dụng AI vào hoạt động tiếp thị bán hàng, xây dựng các "tiểu thương ảo" phục vụ livestream.

Ông Trần Quốc Bảo - Phó tổng giám đốc Tập đoàn KIDO, Giám đốc điều hành kênh thương mại điện tử E2E - chia sẻ trong mùa Tết năm nay KIDO đầu tư mở rộng ứng dụng AI sang lĩnh vực bán lẻ. 

Công nghệ này đang được đơn vị đưa vào nhiều khâu hoạt động như sản xuất TVC quảng cáo, tạo video và hình ảnh đăng tải trên mạng xã hội... qua đó giúp tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí so với cách làm truyền thống.

KOL Lữ Nhật Hào đang livestream giới thiệu sản phẩm gạo Vebo Lúa Tôm của APG ECO. Dịp Tết nhiều thương hiệu có thể mời KOL livestream đan xen với AI để tăng tương tác - Ảnh minh họa: QUANG ĐỊNH

Tiết kiệm chi phí, tăng độ phủ cả ngày lẫn đêm

Thông qua mô hình livestream, các nhân vật ảo được xây dựng như những "tiểu thương online", trực tiếp tư vấn sản phẩm cho khách hàng. Để tăng tính chân thật, nhà sản xuất cũng cài đặt nhiều biểu cảm khuôn mặt và cử động tay linh hoạt, trong khi nội dung tư vấn vẫn do con người chuẩn bị sẵn và đưa vào kịch bản nhằm đảm bảo tính chính xác.

Theo ông Trần Quốc Bảo, so với cách làm trước đây mô hình "tiểu thương ảo" này giúp doanh nghiệp tiết giảm khoảng 70% chi phí vận hành, mở rộng độ phủ và cải thiện tỉ lệ chuyển đổi đơn hàng nhờ khả năng hoạt động liên tục. 

Việc không cần thuê người có tầm ảnh hưởng để livestream bán hàng cũng giúp hoạt động kinh doanh trở nên linh hoạt và tiết kiệm hơn. Tuy vậy, do còn mới mẻ nên không phải doanh nghiệp nào ứng dụng AI vào livestream bán hàng cũng đạt kết quả như kỳ vọng.

Chia sẻ với Tuổi Trẻ, ông Đoàn Trọng Khôi - Tổng giám đốc Công ty cổ phần Vimarket Việt Nam, đơn vị sở hữu và vận hành mạng lưới tiếp thị liên kết MasOffer - cho rằng rào cản mà các doanh nghiệp cần vượt qua là phải chinh phục được cảm xúc của người dùng, dù công nghệ mô phỏng giọng nói và hình ảnh của AI ngày càng giống người thật.

Theo ông Khôi, các nhân vật ảo chưa thể tạo ra sự ngẫu hứng, sáng tạo và "duyên dáng" vốn là yếu tố làm nên sức hút của livestream. Việc vận hành theo kịch bản định sẵn khiến nhiều phiên livestream AI trở nên cứng nhắc, thiếu tự nhiên, khó phù hợp với người dùng đã quen với mô hình mua sắm kết hợp giải trí.

Bên cạnh đó, dù được hỗ trợ bởi công nghệ dự đoán và nhận diện cảm xúc, AI vẫn khó tạo ra sự kết nối thực sự với khán giả. Trong khi đó, tương tác trực tiếp theo thời gian thực lại chính là lợi thế lớn nhất của livestream, giúp giữ chân người xem và tăng sự gắn kết giữa nhãn hàng với người tiêu dùng.

Yếu tố độ tin cậy cũng là rào cản đáng kể. "Người dùng vẫn có xu hướng tin tưởng KOL, KOC hay người nổi tiếng là người thật hơn AI. Những lời quảng bá quá 'tròn trịa' từ AI đôi khi tạo hiệu ứng ngược khiến người xem nghi ngờ nhiều hơn", ông Khôi nhận định.

Các chuyên gia cho rằng để khai thác AI hiệu quả, nhãn hàng cần tìm hiểu kỹ quy định của từng nền tảng đối với livestream sử dụng AI nhằm tránh rủi ro vi phạm hoặc bị hạn chế tương tác. Đồng thời doanh nghiệp cần lựa chọn công nghệ phù hợp với nhu cầu và ngân sách, tránh chạy theo các giải pháp chưa hoàn thiện, nhiều lỗi kỹ thuật làm ảnh hưởng đến trải nghiệm người xem.

Vẫn phát hiện được AI mạo danh người nổi tiếng để bán hàng

Báo cáo của Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, quy mô thị trường livestream thương mại Việt Nam dự báo đạt 8-10 tỉ USD năm 2025. Bình quân mỗi tháng có khoảng 2,5 triệu phiên livestream bán hàng, với hơn 50.000 nhà bán tham gia.

Trong bối cảnh Luật Quảng cáo (sửa đổi, bổ sung) chính thức có hiệu lực từ đầu năm 2026, bà Phạm Đắc Mỵ Trân - quyền Trưởng phòng thông tin điện tử Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM - cho biết việc tạo nhân vật AI để bán hàng nếu xảy ra sai phạm sẽ gây khó khăn cho người tiêu dùng. Ngay cả người nổi tiếng cũng có thể trở thành nạn nhân của công nghệ mạo danh khuôn mặt đến giả mạo giọng nói.

"Tuy nhiên AI được vận hành từ tài khoản thật chứ không vô danh nên cơ quan chức năng hoàn toàn có thể truy vết và xử phạt khi có vi phạm", bà Trân nhấn mạnh.